Objawy autyzmu u dziecka

O rozpoznawianiu autyzmu u małych dzieci rozmawiamy z Andrzejem Gardzielem, specjalistą psychiatrii dzieci i młodzieży

Mówi się, że autyzm ma związek z niekorzystnymi sytuacjami kobiety podczas trwania ciąży?

Moja wieloletnia praktyka wskazuje, że najczęstsza wydaje się korelacja między autyzmem dziecka a depresją u matki, bądź urazami separacyjnymi doznanymi przez rodziców, jednego z nich lub obojga, niekiedy dużo wcześniej przed narodzeniem dziecka.

Myśląc o ciąży trzeba pamiętać, że w tym okresie rośnie w matce dziecko i zarazem jego wyobrażenie w jej psychice. Z pewnością rozmaite okoliczności przebiegu ciąży i różne wydarzenia w tym czasie mogą utrudniać tworzenie obrazu dziecka w umyśle matki, a w konsekwencji tworzenie więzi z nim, gdy się narodzi. Dlatego matka w ciąży powinna podlegać szczególnej ochronie, nie tylko pod względem somatycznym. Okoliczności przebiegu ciąży wydają się ważne, bo wrażliwość każdej kobiety na stresogenne zjawiska jest różna, jedne sobie z tym łatwo dają radę, inne mniej. Dlatego przyszłą mamę jej otoczenie powinno szczególnie chronić przed urazami psychicznymi, stresami, ciężkimi przeżyciami, udzielać jej wsparcia w przygotowaniach do bycia matką. Podsumowując: istnieją różne poglądy na temat głównych przyczyn autyzmu i nie sądzę, by ktoś mógł głosić, że odkrył prawdę ostateczną. W moim przekonaniu do przyczyn tych należą rozmaite czynniki wpływające na wydolność centralnego układu nerwowego dziecka oraz rozmaite czynniki utrudniające przeżywanie szczęśliwego macierzyństwa.

Czy to prawda, że autyzm częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek?

Istotnie autyzm występuje częściej u chłopców (w proporcji ocenianej średnio 3:1), istnieje jednak sporo chorób dotykających bardziej płeć męską. Różnie to można tłumaczyć w przypadku autyzmu, między innymi odmiennością relacji matki z dzieckiem w zależności od jego płci.

Przy czym autyzm wydaje się występować dużo rzadziej w tzw. prymitywnych kulturach, gdzie związek matki z dzieckiem jest zapewniony dzięki silnym wzorcom tradycji, niż w wysokorozwiniętych społeczeństwach, w których nasila się destabilizacja życia rodzinnego.
Myślę, że częstość występowania autyzmu w Polsce na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat nieustannie wzrasta właśnie w związku z nasilającym się kryzysem życia rodzinnego.

*Andrzej Gardziel – jest doświadczonym lekarzem medycyny Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. św. Ludwika w Krakowie, kierownikiem Poradni Zdrowia Psychicznego tego Szpitala, specjalistą z zakresu psychiatrii dzieci i młodzieży i specjalistą psychiatrii osób dorosłych.