Czujesz bóle podczas współżycia? Masz bolesne miesiączki? Nie możesz zajść w ciążę? Przyczyną może być endometrioza.

Gruczolistość zewnętrzna czyli występowanie komórek błony śluzowej macicy poza jamą macicy (endometrium) to poważna i dosyć powszechna choroba. Zapada na nią 3-10 proc. potencjalnych mam - naszych przyjaciółek, sąsiadek, kuzynek. Endometrioza w stadium zaawansowanym (stopień III i IV) może być przyczyną niepłodności. Zdiagnozowana w stopniu I bądź II raczej nie zagraża płodowi, a donoszona ciąża bywa najlepszym na nią lekarstwem.

Bolesne objawy

Na 100 par dotkniętych niepłodnością niemal w 20 przypadkach przyczyną jest czynnik męski, a aż 30 do 40 pozostałych można uznać za plon endometriozy.
– Schorzenie to dotyczy niemal co dziesiątej kobiety między 25. a 40. rokiem życia – mówi dr n. med. Maciej Kostyk, ginekolog-położnik z Krakowa, specjalizujący się w leczeniu niepłodności spowodowanej endometriozą. – Na razie jedynym zabiegiem, który pozwala jednoznacznie ją zdiagnozować, wykryć jej ogniska i usunąć je jest laparoskopia. Ale już za pięć, może dziesięć lat do dyspozycji będziemy mieli testy genetyczne, które z dużym prawdopodobieństwem potwierdzą występowanie endometriozy w organizmie kobiety.
Przyczyny gruczolistości zewnętrznej do dziś nie są do końca znane. Wiadomo jedynie, że to choroba o podłożu genetycznym i immunologicznym (związanym z naszym układem odpornościowym). Jej ogniska najczęściej występują w zatoce Douglasa, a także na więzadłach krzyżowo-macicznych (w przeszło 60 proc. przypadków), gdzie mogą być przyczyną bólu podczas współżycia (skarży się na niego aż 25-50 proc. kobiet chorych na endometriozę). Zaniepokoić powinny nas także bolesne miesiączki (objaw występujący u 60-80 proc. pacjentek) oraz bóle podbrzusza w dowolnym dniu cyklu (30-50 proc.). Jednym z częstszych objawów endometriozy są również problemy z zajściem w ciążę (30-40 proc. chorych).

Cztery stopnie choroby

Endometrioza powierzchowna czyli taka, której ogniska umiejscowione są na powierzchni otrzewnej, często nie musi być nawet leczona. We wczesnym stadium choroby kobieta może zajść w ciążę i swobodnie ją donosić. Te dziewięć miesięcy to naturalna kuracja hormonalna, która zdaniem specjalistów jest najlepszym lekarstwem na gruczolistość zewnętrzną.
Nieco poważniejsza w skutkach jest endometrioza stopnia III i IV – „z masywnymi zrostami i zaburzeniami struktur anatomicznych miednicy, obejmująca także jajowody i jajniki”. Leczenie spowodowanej nią niepłodności trwa miesiącami od momentu rozpoznania choroby i niestety nie zawsze odnosi skutek. Zaawansowana endometrioza to jednak nie wyrok. Pierwszym krokiem w terapii jest laparoskopia, która czasem jest powtarzana wielokrotnie, aż do całkowitego usunięcia ognisk choroby. Potem organizm kobiety wprowadza się kuracją hormonalną w stan zbliżony do menopauzy i w końcu (po kilku miesiącach, a nawet roku) pozwala partnerom podjąć próby zapłodnienia. Ciąża po leczeniu endometriozy stopnia III i IV musi być objęta specjalnym nadzorem. Przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności i dobrej opiece lekarza kończy się jednak szczęśliwym porodem.