Nic kosztem drugiego

2,5-letni syn Grażyny przyjechał po nią i nowonarodzonego brata do szpitala. Obejrzał noworodka, zgodził się, że ładny i... pokazał, że trzeba zostawić dziecko w szatni i wracać do domu w starym składzie. Mama, tata i on.

Zuzia, starsza siostrzyczka czterodniowego Adasia, po pierwszej wizycie położnej powiedziała do wychodzącej z domu pielęgniarki: „Zapomniała pani zabrać swoje dziecko”. Zdarzają się oczywiście dzieci, które entuzjastycznie witają noworodka, ale reakcje większości dalekie są od entuzjazmu. A mamy czasami czują się winne wobec starszego dziecka, że zafundowały mu rywala.

Rywalizację zamienić w chęć pomocy

- Na szczęście dla wszystkich zdrowy noworodek w pierwszych miesiącach dużo śpi, więc dość łatwo znajdziemy czas dla starszaka – mówi psycholog dr Milena Gracka-Tomaszewska z wydziału psychologii Klinicznej Dziecka i Rodziny Uniwersytetu Warszawskiego. – Warto też zaproponować starszemu dziecku jakiś udział w opiece nad maluchem. Można mu na przykład pozwolić wybrać pieluszkę albo ubranko z obrazkiem, który mu się podoba, powierzyć wybór zabawki dla młodszego rodzeństwa czy wciągnąć do pomocy przy kąpieli – wyjaśnia psycholog. Ogólna zasada jest taka: starać się zamienić rywalizację w chęć pomocy (przy czym trzeba głośno docenić wysiłki). No i należy pozwolić starszemu dziecku wziąć na ręce noworodka (chce tego każde starsze dziecko). Pierwsze słowa, jakie powiedziała moja córka na widok młodszej siostry, to: „Mamo, dasz mi Helę”? Jeśli starsze dziecko jest jeszcze na tyle małe, że może noworodka upuścić, można posadzić je na podłodze z wyprostowanymi nogami, tak żeby maleństwo miało oparcie i było bezpieczne.

Każdemu dziecku można powiedzieć „nie”

- Mimo że starsze dziecko cierpi, trzeba potraktować to, jako coś normalnego, bo tym jest przecież posiadanie rodzeństwa – podkreśla psycholog Gracka-Tomaszewska.

Rodzice czasem zastanawiają się czy nie lepiej zignorować potrzeby malucha, by ulżyć w cierpieniu starszemu dziecku. – Zawsze są takie sytuacje w życiu, że się mówi dziecku „nie” i nie ma w tym nic złego – mówi psycholog. – Dotyczy to obojga dzieci. Jeśli maluch jest bezpieczny, można go zostawić i pomóc na przykład w toalecie starszemu. Ale, jeśli nie możemy ze względów bezpieczeństwa zostawić młodszego dziecka, wtedy bez wyrzutów sumienia, trzeba odmówić natychmiastowym żądaniom starszego – tłumaczy psycholog.
Nie znaczy to też wcale, że zaspokajamy jedynie najprostsze potrzeby noworodka. Nie wystarczy przecież, by był najedzony, zadbany i miał suchą pieluszkę. Noworodek potrzebuje swojej porcji pieszczot, głaskania, przytulania i rozmowy bez względu na zazdrość starszego rodzeństwa.

Starsze dziecko też wymaga rytuału

Prawdą jest też i to, że przez pierwsze dwa miesiące życia z noworodkiem, według psychologów, starsze dziecko potrzebuje więcej naszej uwagi i okazywania mu miłości. To dobry czas, żeby oswoić je z nową sytuacją i obecnością noworodka w domu. Warto sięgnąć do zdjęć i pokazać, że starsze dziecko w ten sam sposób było pielęgnowane przez mamę jak nowy braciszek czy siostrzyczka.
Pojawienie się niemowlęcia w domu powinno w jak najmniejszym stopniu zmienić życie starszego dziecka. Jego rytuały, w miarę możliwości, nie powinny się zmienić.

- Starałam się z córeczką robić to, co zwykle – opowiada Iwona, mama Zuzi, która chciała oddać brata pielęgniarce. – Pomagałam jej rano ubierać się i szykowałam ją do przedszkola, a po obiedzie tylko we dwie bawiłyśmy się. Każdego tygodnia choć raz szłam na spacer tylko z Zuzią – wspomina Iwona.

Uczucie zazdrości jest najsilniejsze u pierwszego dziecka, ponieważ przyzwyczaiło się ono do bycia w centrum uwagi rodziców. Natomiast następne dzieci od początku zdane są dzielić czas rodziców z rodzeństwem.

***

Rady psychologów dla rodziców dzieci, którym rodzi się rodzeństwo:

- Wyraźnie określ, co pozostanie takie jak dawniej, mimo że w domu pojawił się nowy mieszkaniec
- Powiedz dziecku, że będzie miało swoje ukochane zabawki, że nadal będziecie chodzić bawić się do parku czy na plac zabaw (tam, gdzie dziecko lubiło bawić się do tej pory)
- Zapewnij starsze dziecko, że wciąż będziecie razem spędzali czas i robili te rzeczy, które dotąd należały do waszych ulubionych (np. wspólna kąpiel, wieczorne czytanie przed zaśnięciem, itp.)